พุทธทาส จักไม่ตาย

พุทธทาส จักอยู่ไป ไม่มีตาย
แม้ร่างกายจะดับไปไม่ฟังเสียง
ร่างกายเป็น ร่างกายไป ไม่ลำเอียง
นั่นเป็นเพียงสิ่งเปลี่ยนไปในเวลา

พุทธทาส คงอยู่ไป ไม่มีตาย
ถึงดีร้ายก็จะอยู่คู่ศาสนา
สมกับมอบ กายใจ รับใช้มา
ตามบัญชาองค์พระพุทธไม่หยุดเลย

พุทธทาส ยังอยู่ไป ไม่มีตาย
อยู่รับใช้ เพื่อนมนุษย์ไม่หยุดเฉย
ด้วยธรรมโฆษณ์ตามที่วางไว้อย่างเคย
โอ้เพื่อนเอ๋ยมองเห็นไหมอะไรตายฯ

แม้ฉันตาย กายลับ ไปหมดแล้ว
แต่เสียงสั่ง ยังแจ้ว แว่วหูสหาย
ว่าเคยพลอดกันอย่างไรไม่เสื่อมคลาย
ก็เหมือนฉันไม่ตาย กายธรรมยัง

ทำกับฉัน อย่างกะฉัน นั้นไม่ตาย
ยังอยู่กับ ท่านทั้งหลายอย่างหนหลัง
มีอะไรมาเขี่ยไค้ ให้กันฟัง
เหมือนฉันนั่ง ร่วมด้วย ช่วยชี้แจง

ทำกับฉัน อย่างกะฉัน ไม่ตายเถิด
ย่อมจะเกิด ผลสนอง หลายแขนง
ทุกวันนัด สนทนา อย่าเลิกแล้ง
ทำให้แจ้ง ที่สุดได้ เลิกตายกันฯ

 

ความเป็นมาของหนังสือชุด ธรรมโฆษณ์ของพุทธทาส

ธรรมโฆษณ์ของพุทธทาส เป็นหนังสือชุดธรรมบรรยายของ ภิกขุ พุทธทาส อินฺทปญฺโญ ที่ได้พิมพ์เผยแพร่สู่สาธารณชน โดยเริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๑๕ เป็นต้นมา

สาเหตุที่เกิดมี หนังสือชุด ธรรมโฆษณ์ เนื่องมาจากผลงานจากการเผยแผ่ของท่านพุทธทาส ได้มีผู้ขอจดคัดลอกไปเพื่อตีพิมพ์เผยแพร่อยู่เนืองๆ เป็นจำนวนมาก ตลอดระยะเวลาเกือบ ๕๐ ปี ที่ผ่านมา ท่านเห็นว่าการคัดลอกกันไปเองนั้น อาจจะทำโดยความเร่งรีบ หรือทำโดยไม่รอบคอบเพียงพอเท่าที่ควร หรืออาจมีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงถ้อยคำของท่านให้ผิดเพี้ยนไปจากเดิม หรืออาจจะแก้ไขเพื่อตีความเอาเองตามความเข้าใจแห่งตน จนอาจเป็นเหตุให้เกิดผิดพลาดเสียหาย ทั้งโดยเจตนาหรือไม่เจตนาก็ตาม ท่านจึงให้ประชุมคณะกรรมการที่ตั้งขึ้นเพื่องานนี้ โดยท่านอาจารย์เองเป็นประธาน ร่วมกับ ธรรมทานมูลนิธิ สวนอุศมมูลนิธิ มูลนิธิเผยแพร่ชีวิตประเสริฐ วางโครงการจัดพิมพ์คำบรรยายทั้งหมด รวมเข้าชุดกันไว้ให้เป็นหมวดหมู่ ให้ถูกตรงตามที่ท่านได้เขียนหรือบรรยายไว้ทั้งหมด ในการนี้ได้พิจารณา ชื่อ วัตถุประสงค์ โครงการ หมวดและชุดหนังสือตลอดจนชื่อหนังสือที่จะมีในแต่ละชุดนั้นๆ ลักษณะหนังสือ เนื้อหาในเล่ม และวิธีการจัดเตรียมเนื้อหา การจัดพิมพ์ ตลอดจนการดูแลบำรุงรักษา และการเผยแพร่ให้ถูกตรงตามประสงค์เดิม

ชื่อหนังสือหลัก: ใช้ชื่อว่า ธรรมโฆษณ์ของพุทธทาส ปรารภเหตุว่าในปัจจุบันทุกสิ่งมักจะสำเร็จได้ด้วยการโฆษณา คนเชื่อโฆษณากันมาก การเผยแผ่ธรรมเฉยๆ อาจไม่สามารถกระตุ้นให้คนเกิดสนใจในธรรมะได้เท่ากับการต้อง โฆษณาธรรมะ กันเลยทีเดียว

วัตถุประสงค์ในการจัดพิมพ์หนังสือธรรมโฆษณ์: เพื่อต้องการรักษาคำบรรยายธรรมของท่านพุทธทาสภิกขุ ให้ถูกต้องในลักษณะเดิมแท้ ไม่ให้ผิดเพี้ยนไปจากต้นฉบับจริง ซึ่งอาจจะเกิดจากผู้ที่รู้เท่าไม่ถึงการณ์ นำไปดัดแปลงแก้ไขเอง ดังนั้นจึงได้รวบรวมคำบรรยายของท่านจากสวนโมกข์ฯและจาก ณ. ที่แห่งอื่นๆ มาจัดเป็นหมวดหมู่ให้เป็นชุดบริบูรณ์ ทำเป็นเล่มหนังสืออุเทศ สำหรับใช้เป็นประโยชน์แก่การศึกษา และเป็นแนวปฏิบัติของผู้สนใจศึกษาปฏิบัติตามแนวนี้

ลักษณะหนังสือธรรมโฆษณ์ เป็นหนังสือปกดำ ขนาด ๘ หน้ายก ความหนาประมาณ ๔-๕ ร้อยหน้า หนังสือทุกเล่มใช้ชื่อหลักว่า ธรรมโฆษณ์ของพุทธทาส ส่วนชื่อของหนังสือแต่ละเล่มได้มีการกำหนดไว้ในแต่ละหมวด ซึ่งมี ๕ หมวด ส่วนเล่มใดจะใช้ชื่อว่าอะไรนั้นจะต้องเสนอหารือกับท่านผู้บรรยายเสียก่อน หนังสือนี้ให้ใช้ชื่อท่านผู้บรรยายเพียงว่า พุทธทาสภิกขุ ไม่ต้องมีอัญญประกาศ ไม่ต้องใช้ราชทินนาม และที่สันหนังสือให้ใช้กระดาษหนังเทียมสีต่างๆ ผนึกไว้ เพื่อแสดงหมวดของหนังสือ

โครงการหนังสือ ธรรมโฆษณ์: จัดเป็น ๕ หมวด คือ

   หมวดที่หนึ่ง: ชุดจากพระไตรปิฎกแปลโดยตรง คือ ชุดจากพระโอษฐ์ ใช้หมายเลข ๐๑-๑๐ ใช้ป้ายสีน้ำตาล
   หมวดที่สอง: ชุดปกรณ์พิเศษ สำหรับอธิบายปริยัติและปฏิบัติ ใช้หมายเลข ๑๑-๒๐ ใช้ป้ายสีแดง
   หมวดที่สาม: ชุดชุมนุมธรรมเทศนา ใช้หมายเลข ๒๑-๓๐ ใช้ป้ายสีเขียว
   หมวดที่สี่:    ชุดชุมนุมธรรมบรรยาย ประกอบความรู้ ใช้หมายเลข ๓๑-๔๐ ใช้ป้ายสีน้ำเงิน
   หมวดที่ห้า: ชุดรวมเรื่องปกิณณกะ เบ็ดเตล็ดต่างๆ ใช้หมายเลข ๔๑-๕๐ ใช้ป้ายสีม่วง หมายเลข ๕๑ เป็นดรรชนีย์ธรรมโฆษณ์ 

ในแต่ละหมวด แต่ละหมายเลข อาจมีได้หลายเล่ม ซึ่งได้ใช้วิธีใส่อักษร ก ข ค ต่อกันไปเรื่อยๆ เช่น เล่มที่ ๑๘ พุทธิกจริยธรรม เป็นหมวดจริยธรรมและศีลธรรม ซึ่งมีหลายเล่ม ๑๘-ก. การกลับมาแห่งศีลธรรม, ๑๘-ข. ศีลธรรมกับมนุษยโลก, ๑๘-ค. อริยศีลธรรม, ๑๘-ง. เยาวชนกับศีลธรรม, ๑๘-จ. ธรรมะกับการเมือง, ๑๘-ฉ. เมื่อธรรมครองโลก, ๑๘-ช. ธรรมสัจจสงเคราะห์, ๑๘-ซ. สันติภาพของโลก เป็นต้น

เนื้อหาในเล่ม: ถอดจากเทปธรรมบรรยาย โดยให้ถอดทุกคำพูดห้ามต่อเติมหรือตัดคำใดๆ ออก ส่วนการจัดพิมพ์ให้ใช้เครื่องหมายวรรคตอน และตัวสะกดตามหลักภาษาไทย สำหรับการใช้ถ้อยคำ ภาษาบาลีหรือสันสกฤต เฉพาะที่ยกมาอ้างจากพระคัมภีร์ให้เขียนสะกดตามภาษาเดิมแต่ถ้าเป็นคำที่พูดธรรมดา ซึ่งโดยมากเป็นชื่อของข้อธรรมะต่างๆ ให้เขียนตัวอักษรตามรูปภาษาบาลี แต่เขียนพยัญชนะ สระและสะกดการันต์เป็นภาษาไทย ส่วนการใช้วงเล็บนั้น ถ้าท่านผู้บรรยายมิได้พูดไว้ว่าให้เขียนวงเล็บแล้ว ห้ามใส่วงเล็บเลย เพราะจะทำให้ผู้อ่านเข้าใจว่าเป็นคำอธิบายเพิ่มเติมของผู้จัดพิมพ์

หนังสือธรรมโฆษณ์จะพิมพ์ประมาณปีละ ๕ เล่ม สำหรับงวดที่หนึ่ง ปี พ.ศ. ๒๕๑๕ ได้แก่ พุทธประวัติจากพระโอษฐ์, พุทธิกจริยธรรม, ธรรมบรรยายระดับมหาวิทยาลัย (ภาค ๑), สันทัสเสตัพพธรรม, และ อิทัปปัจจยตา สำหรับงวดที่สอง ได้แก่ ธัมมปาฏิโมกข์, ชุมนุมธรรมบรรยายค่ายธรรมบุตร, ธรรมบรรยายประจำวันในพรรษา พ.ศ. ๒๕๑๒, โอสาเรตัพพธรรม และพุทธจริยา.

จำนวนหนังสือธรรมโฆษณ์ในแต่ละหมวด ที่ได้พิมพ์มาจนถึงปัจจุบัน (๒๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๗) จำนวน ๖๐ เล่ม ได้แสดงให้เห็นตามผังใน โครงการธรรมโฆษณ์ของพุทธทาส ซึ่งมีอยู่ใน ๕ หมวด ดังกล่าว เพื่อแสดงให้เห็นที่ได้พิมพ์เรียบร้อยไปแล้วนั้นมีกี่เล่ม และที่ยังมีอยู่ในโครงการ แต่ยังไม่ได้พิมพ์เลยนั้นมีกี่เรื่องกี่เล่ม หรือบางเล่มมีอยู่แล้ว แต่ยังไม่ได้จัดพิมพ์เป็นหนังสือในชุด ธรรมโฆษณ์ นั้นก็มีอยู่บ้าง เช่น ตามรอยพระอรหันต์ พุทธประวัติเพื่อยุวชน ภาพหินสลักพุทธประวัติ โบราณคดีรอบอ่าวบ้านดอน ภาพปริศนาธรรม เป็นต้น

และเพื่อให้ดูได้ง่ายขึ้น ได้ทำเป็น รายชื่อ และหมายเลขประจำเล่ม ของหนังสือชุด ธรรมโฆษณ์ของพุทธทาส ที่ได้พิมพ์ไปแล้วมาให้ดูต่างหากอีกชุดหนึ่ง เผื่อว่าท่านผู้ใดสนใจ จะได้ติดต่อสอบถามที่ ธรรมทานมูลนิธิ หรือ สวนโมกขพลาราม หรือขอยืมอ่านได้จากห้องสมุดต่างๆ เช่น ห้องสมุดที่สวนโมกข์ ที่สวนอุศมมูลนิธิ เป็นต้น

เมื่อท่านอาจารย์ไม่อยู่ การจัดทำหนังสือ ธรรมโฆษณ์ของพุทธทาส ในส่วนที่ยังไม่เคยจัดพิมพ์เลยนั้น คงไม่ใช่เรื่องที่จะทำกันได้โดยง่ายนัก นอกจากจะต้องกลับไปค้นดูที่ต้นฉบับเทปบันทึกเสียงธรรมบรรยายของท่านเอง ซึ่งก็มีอยู่จำนวนมากเหมือนกัน แล้วต้องมาดำเนินการโดยวิธีที่ให้สอดคล้องกับหนังสือที่ได้เคยพิมพ์มาก่อนแล้ว

อีกเรื่องหนึ่งที่คิดว่า อาจจะอยู่ในความสามารถที่พอจะทำได้ก็คือ การรวบรวมทำดรรชนีธรรมโฆษณ์ และธรรมปทานุกรมธรรมโฆษณ์ แต่ก็ต้องใช้เวลาค้นคว้ามาก โดยต้องอ่านหนังสือธรรมโฆษณ์ทั้งหมดทีเดียว

อย่างไรก็ดี โครงการธรรมโฆษณ์ของพุทธทาส คงจะดำเนินการต่อไปได้เรื่อยๆ ในลักษณะใดลักษณะหนึ่งก็ตาม ตามความถนัดและการเล็งเห็นประโยชน์จากการกระทำนั้นๆ

 

 

คัดจาก หนังสือ พุทธทาส สวนโมกขพลาราม กำลังแห่งการหลุดพ้น พิมพ์ครั้งที่ ๑ : ๒๗ พ.ค. ๒๕๓๗