มรดกที่ ๑๗๑. ท้าวมาลีวราช ที่นั่งจับปูใส่กระด้ง อย่างไม่มีวันสิ้นสุด นั้นน่าจะได้แก่ องค์การสหประชาชาติ ที่ระงับวิกฤตกาล แต่ละกรณี โดยไม่ใช้หลักธรรมะ ในแต่ละศาสนา เข้าไปเป็นเครื่องตัดต้นเหตุ เสียเลย.

มรดกที่ ๑๗๒. แผ่นดินทอง ต้องสร้างด้วย แผ่นดินธรรม ของแผ่นดินไทย ที่พลเมือง ไม่เป็นทาสของกิเลส จนอยู่ ใต้กะลาครอบ ของอวิชชา ซึ่งทำให้ บูชาอบายมุข เป็นต้น จึงจะสำเร็จ.

มรดกที่ ๑๗๓. การทำความเข้าใจระหว่างศาสนา ไม่อาจ ตกเป็นหน้าที่ ของประเทศใด ประเทศหนึ่ง โดยเฉพาะ แต่เป็นหน้าที่ ของ องค์การรวมประเทศ เช่น สหประชาชาติ เป็นต้น จะพึงกระทำ เพื่อสามารถใช้ หัวใจของทุกศาสนา รวมกัน แล้วใช้ แก้ปัญหาของโลกได้ ซึ่งจะไม่ต้องใช้เงิน เหมือน ตำน้ำพริก ละลายแม่น้ำ ซึ่งกำลังใช้อยู่ ในการกระทำบางอย่าง.

มรดกที่ ๑๗๔. พุทธศาสนาก็มีพระเจ้า แต่มิใช่เป็น พระเจ้าอย่างบุคคล หรือเป็นจิต เป็นวิญญาณ ที่มีความรู้สึกอย่างบุคคล; หากแต่เป็น กฏของธรรมชาติ ที่เรียกว่า อิทัปปัจจยตาปฏิจจสมุปปาโท ที่สามารถสร้าง พระเจ้าอย่างบุคคล ขึ้นในหัวใจของมนุษย์ ผู้ไม่อาจจะรู้จัก พระเจ้าที่แท้จริง อย่าคิดว่า พุทธศาสนาไม่มีพระเจ้า.

มรดกที่ ๑๗๕. ความหมายของคำว่า พระเจ้า ในภาษาธรรม คือ กฏ หรือ อำนาจ ที่บันดาลให้สิ่งทั้งหลาย เป็นไปตามกฏ ส่วนพระเจ้า ในภาษาคน คือ ผู้ที่ถูกสมมติ เรียกกันว่า ผู้สร้าง - ผู้ควบคุม - ผู้ทำลาย มีไว้สำหรับ พวกที่ ทำอย่างไรเสีย ก็ไม่สามารถ เข้าถึงพระเจ้า ในภาษาธรรม

มรดกที่ ๑๗๖. พุทธศาสนา เป็นระบบวิทยาศาสตร์ และมีกฏธรรมชาติ เป็นพระเจ้า อย่างมิใช่บุคคล เป็นกฏที่สามารถแทรกซึม อยู่ในทุกๆ ปรมาณู ของทุกสิ่งที่ประกอบกันขึ้นเป็นจักรวาล, และบังคับสิ่งนั้นๆ ให้เป็นไปตามกฏ.

มรดกที่ ๑๗๗. ในแง่ของจริยธรรม พระเจ้าก็คือ หน้าที่ของมนุษย์ ที่ช่วยให้มนุษย์รอด ทั้งสองความหมาย ( คือ รอดชีวิต และ รอดจากความทุกข์) ซึ่งที่แท้ก็คือ ธรรมะที่ต้องประพฤติ ให้ถูกต้อง แก่ความเป็นมนุษย์ ของมนุษย์ นั่นเอง. เราจงบูชาพระเจ้ากัน ด้วยการทำหน้าที่ ของตนๆ อย่าให้บกพร่อง แม้แต่ประการใด. ทุกคนก็จะมีพระเจ้า ที่อาจจะช่วย หรือ อาจจะคุ้มครองตน ได้อย่างแน่นอน

มรดกที่ ๑๗๘. GOD ก็คือ กฏ ในเมื่อเราออกเสียงคำนั้นให้สั้นเข้า, นี้ เป็นการบังเอิญทางภาษา ที่น่าขบขัน แต่ก็ทำให้มี GOD กันได้ทุกพวก ทั้งที่เป็น และมิได้เป็นนักวิทยาศาสตร์; ทำให้ มีทาง ที่จะหันหน้า มามองดูกันได้ ในระหว่างมนุษย์ ของทุกๆ ศาสนา

มรดกที่ ๑๗๙. สิ่งที่เรียกว่า Religion หรือ ศาสนา ที่แท้จริง นั้น คือ ระบบปฏิบัติ ที่ทำให้เกิดการผูกพัน และถึงกันเข้า ระหว่างมนุษย์ กับสิ่งสูงสุด หรือ บรมธรรม ซึ่งในทางพุทธศาสนา เรียกสิ่งนั้นว่า นิพพาน อันเป็นจุดหมายปลายทาง ของชีวิตที่แท้จริง ยิ่งกว่าการเข้าอยู่กับ พระเป็นเจ้า ที่มีความรู้สึกอย่างบุคคล

มรดกที่ ๑๘๐. หัวใจของพุทธศาสนา ที่มีอยู่ที่หน้าแรกๆ ของ คัมภีร์ไบเบิ้ล คือ คนเริ่มมีความทุกข์ หรือ มีบาป ตั้งแต่เริ่มรู้จัก ดี-ชั่ว สำหรับจะ ยึดถือด้วยอุปาทาน เพราะได้กินผลไม้ (คือ การเจริญขึ้นมาถึงขั้น) ขนาดที่รู้จัก ดี-ชั่ว สูงกว่า สัตว์ก่อนหน้านั้น

BACK NEXT

 

คัดจากหนังสือ อสีติสังวัจฉรายุศมานุสรณ์ จาก ท่านพุทธทาสภิกขุ ในหัวข้อ ฟ้าสางทางมรดก ที่ขอฝากไว้ พิมพ์โดย ธรรมทานมูลนิธิ และ สนพ. สุขภาพใจ พิมพ์ครั้งที่ ๙ พฤษภาคม ๒๕๔๐