มรดกที่ ๘๑. สิ่งที่เรียกว่า อภิธรรม นั้น สมมติว่า เอาไปทิ้งทะเลเสีย ทั้งกระบิ เราก็ ไม่ขาดความรู้เรื่อง การปฏิบัติ เพื่อการดับทุกข์ เพราะเกิดขึ้น สำหรับสติปัญญา ที่ เฟ้อ เกินจำเป็น ทำให้ เนิ่นช้า แก่สติปัญญาทั่วไป ดังนั้น ใครๆ ไม่ต้องเสียใจ หรือน้อยใจ ว่าไม่มีโอกาส จะเรียน หรือ เรียนไม่ไหว.

มรดกที่ ๘๒. มิติที่สี่ ของอารมณ์ทั้งหลายนั้น คือ การกินเวลา กับ การกินเนื้อที่ ที่สัมพันธ์ กันอย่างดี ถ้าใครรู้เท่าทันเรื่องนี้แล้ว จะไม่หลงใหล ในความงาม - ไพเราะ - หอม - อร่อย - นิ่มนวลชวนสัมผัส แล้วก็โง่ ไปเกลียดชัง ฝ่ายที่ตรงกันข้าม.

มรดกที่ ๘๓. รสของกามารมณ์ ทุกรูปแบบ เป็นเรื่อง "บ้าวูบเดียว" แต่มนุษย์ และเทวดา ก็หลงบูชา ถึงกับยกให้เป็นเรื่อง กามเทพ เสมือนหนึ่ง เป็นพระเจ้าองค์ใดองค์หนึ่ง เอาเสียทีเดียว แต่สัตว์ เดรัจฉาน หาเป็นเช่นนั้นไม่ จงคิดดูให้ดีเถิด.

มรดกที่ ๘๔. สวรรค์ ที่มีได้ทุกอิริยาบถ คือ ความรู้สึกว่า ตนเอง ได้ปฏิบัติธรรมะอย่างถูกต้อง แล้วก็พอใจ ในการกระทำของตนเอง อยู่ทุกอิริยาบถ ถึงกับยกมือไหว้ตัวเองได้ ทุกคราวที่ระลึกถึง นี้คือ สวรรค์ที่แท้จริง ที่นี่ และเดี๋ยวนี้ สวรรค์อื่นทุกชนิดขึ้นอยู่กับสวรรค์นี้

มรดกที่ ๘๕. ต้นไม้พูดได้ และแสดงธรรมอยู่เสมอ แต่คนไม่ได้ยินเอง มันพูด เรื่องหน้าที่ เรื่องไตรลักษณ์ เรื่องความสงบ และพูดว่า พวกมนุษย์ อย่าบ้ากันเกินไปนักโว้ย แต่มนุษย์ก็ไม่ได้ยินเอาเสียเลย.

มรดกที่ ๘๖. ถ้ามีการมองที่ดี ก็จะมีแต่การได้ ไม่มีเสีย ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้น แม้ที่สุดแต่ความตาย นับประสาอะไร กับการสูญเสียเล็กๆ น้อยๆ หากแต่คนโง่ ไม่รู้จักมอง ให้เกิดปัญญา ว่าสิ่งเหล่านั้น มาสอนให้อย่างไรบ้าง ทั้งที่ทุกอย่างที่เกิดขึ้น ล้วนแต่มาสอนทั้งนั้น.

มรดกที่ ๘๗. เรื่อง กรรม ที่ถูกต้องแท้จริง ในพุทธศาสนา คือ เรื่อง กรรม ไม่ดำ ไม่ขาว เป็นที่สิ้นสุด แห่งกรรมดำ กรรมขาว คือ เหนือดี เหนือชั่ว เหนือบุญ เหนือบาป เหนือสุข เหนือทุกข์ เป็นไปเพื่อนิพพาน ส่วนเดียว เพียงแต่สอนว่า ทำดี-ดี ทำชั่ว-ชั่ว นั้น ยังมิใช่ของ พุทธแท้ เพราะมีสอนกัน อยู่ก่อนพุทธกาล แต่ก็ยังคง เรียกว่า กรรมวาที ได้เหมือนกัน เป็น เรื่องกรรมครึ่งเดียว ไม่สมบูรณ์.

มรดกที่ ๘๘. ปรมัตถธรรมต้องกลับมา เพื่อเป็น รากฐาน ของศีลธรรม ซึ่งบอก แต่เพียงว่า ให้ทำอย่างไร แต่ไม่ได้บอกว่า เหตุไร จึงต้อง ทำอย่างนั้น และยังบอกอะไรอื่น อีกบางอย่าง เพื่อไม่ยึดมั่นถือมั่น ในการกระทำนั้น ดังนั้น จงสนใจใน ปรมัตถธรรม กันให้เพียงพอเถิด เพื่อความสมบูรณ์ แห่งการมีศีลธรรม.

มรดกที่ ๘๙. การสมรส ทางวิญญาณ กับ บุคคลทุกคน ในโลก เป็นสิ่งที่ กระทำได้ โดยที่ เขาเหล่านั้น ไม่รู้สึกตัว นั่นคือ การทำตน เป็นเพื่อนทุกข์ ในการ เกิด - แก่ - เจ็บ - ตาย และ มีเมตตาธรรม ชนิด อัปปมัญญา.

มรดกที่ ๙๐. การเห็นแก่ตัว คือ จุดศูนย์กลาง ของ ความไม่มี ศีลธรรม และปรมัตถธรรม จึงทำบาป อกุศล ได้อย่างมั่นใจ ว่าถูกต้อง และเป็นธรรม ทุกประการแล้ว ดังนั้น ศาสนาทุกศาสนา จึงมุ่งหมายสอน การทำลาย ความเห็นแก่ตัว ถ้ามิฉะนั้น ก็มิใช่ศาสนา.

ย้อนกลับ หน้าต่อไป

 

คัดจากหนังสือ อสีติสังวัจฉรายุศมานุสรณ์ จาก ท่านพุทธทาสภิกขุ ในหัวข้อ ฟ้าสางทางมรดก ที่ขอฝากไว้ พิมพ์โดย ธรรมทานมูลนิธิ และ สนพ. สุขภาพใจ พิมพ์ครั้งที่ ๙ พฤษภาคม ๒๕๔๐