คำบรรยายภาพปฏิจจสมุปบาท

๒) ภาพในวงกลม (ตรงจุดศูนย์กลาง ของ วงกลมใหญ่) วงกลมเล็กในสุดนี้ มีรูปสัตว์ สามตัว กำลังกัดกินหาง ของกันและกัน มีหมูกัดหางงู งูกัดหางไก่ และ ไก่กัดหางหมู หมุนวนไปอย่างนี้ 

ปริศนาธรรม ภาพนี้ ท่านอาจารย์พุทธทาส อธิบายย่อๆว่า หมู คือ ตัวกิเลส งู คือ ตัวกรรม และ ไก่ คือ วิบาก หรือ ผลของกรรม

หมูกัดหางงู งูกัดหางไก่ ไก่จิกกัดหางหมู คือ ปริศนาธรรม ของ กิเลส - กรรม - วิบาก จิกติดพัน เกี่ยวเนื่องกันอยู่ อย่างนั้น จิกไม่ยอมปล่อย เพราะ ติดในรสอร่อย มีความฮึกเหิม สำแดงความลำพอง เช่นเดียวกับ กิเลสตัณหา กรรม และ วิบาก นี่คือ ผลเกี่ยวเนื่อง อันเกิดจาก ความอยาก เมื่อมีความอยาก ก็ลงมือกระทำ เมื่อกระทำไปแล้ว ก็บังเกิดผล ของการกระทำนั้น ตามมาไม่สิ้นสุด 

"คัดจาก หนังสือดอกโมกข์ รายตรีมาส ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๒ สิงหาคม-ตุลาคม ๒๕๔๒"