คำบรรยายภาพปฏิจจสมุปบาท

๕.๑๒ ห่วงโซ่ที่ ๑๒. "ชรามรณะ" ในห่วงโซ่นี้ เขียนเป็น ภาพคนแก่ เดินถือไม้เท้า หลังค่อม ทุลักทุเล หมายถึง "ชรา" ความเสื่อมแห่งอินทรีย์ ในความหมาย ของภาษาธรรม คือ การเกิดทุกข์ แล้วก็ดับไป เกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป เมื่อความชรามีมา การแตกดับแห่งขันธ์ ก็จะติดตามมา เป็นสายโซ่ แห่งสังสารจักร หรือ สายโซ่แห่ง ปฏิจจสมุปบาท หมุนเวียน ต่อเนื่อง ต่อไปสู่ ภาพห่วงโซ่ที่ ๑ คือ อวิชชา อีก

จากภาพห่วงโซ่ที่ ๑๒ แล้วก็หมุนกลับไปสู่ห่วงโซ่ที่๑ อีก เพราะอะไร ก็เพราะว่า ตราบใดที่ตัว อวิชชา ยังมีอยู่ มันก็จะครอบงำทุกขณะ แล้วแต่ว่า อารมณ์ใด จะเกิดขึ้น พอขาดสติ อวิชชาก็เข้าสิงแล้วก็ปรุงสายโซ่ เสวยอารมณ์นั้นๆ ไป จนครบวง ๑๒ อาการ วงแล้ววงเล่า ผลที่ตามมา ก็คือ ความทุกข์ที่มิรู้จบรู้สิ้น

 

"คัดจาก หนังสือดอกโมกข์ รายตรีมาส ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๒ สิงหาคม-ตุลาคม ๒๕๔๒"